Uitvoeringsagenda SLA - EU-beleid en internationaal

Nederland zet in op een ambitieus internationaal beleid. De doelen zijn het aanscherpen van de EU-ambitie, het aanpassen van de insteek voor normering van luchtkwaliteit en scherpe emissie-eisen op basis van haalbaarheidsonderzoeken.

Maatregelen EU-beleid en internationaal

Voor de EU-beleid en internationaal zijn in het Schone Lucht Akkoord (SLA) een aantal vaste maatregelen opgenomen. Deze zijn in de Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akoord 2021-2023 verder uitgewerkt. De maatregelen laten zich onderverdelen in twee sporen.

Spoor 1: Ambitieus internationaal luchtbeleid, zowel mondiaal als Europees

De doelen zijn het aanscherpen van de EU-ambitie (vooral voor fijnstof ) en het aanpassen van de insteek voor normering van luchtkwaliteit. De insteek is om de algehele gezondheidswinst ook als uitgangspunt te nemen. Daarbij worden blootstelling en gezondheidswinst expliciet meegenomen, naast realisatie van grenswaarden. Dit spoor geeft invulling aan de SLAmaatregelen
1 en 4.

Spoor 2: Ambitieus bronbeleid

Nederland zet bij internationale overleggen in op scherpe emissie-eisen op basis van haalbaarheidsonderzoeken. Dit spoor geeft invulling aan de SLAmaatregelen 2 en 3.

Eensluidende boodschap in Europa

De themagroep Internationaal inventariseert welke internationale netwerken er zijn. Daarbij kijkt de themagroep welk moment geschikt is om actief aan te sluiten. In alle communicatie met het Europese netwerk worden duidelijk de drie speerpunten van de Nederlandse aanpak naar voren gebracht:

  • toewerken naar de WHO-advieswaarden vanaf 2030 om de gezondheidswinst te vergroten
  • een gezondheidsbenadering waarbij expliciet rekening wordt gehouden met blootstelling in plaats van enkel te kijken naar grenswaarden op monitoringspunten
  • een multilevel-governance-benadering waarbij alle overheidslagen samenwerken

Het belangrijkste doel is komen tot een eensluidende boodschap in Europa. De themagroep Internationaal maakt hiervoor een infographic/leaflet in het Nederlands en in het Engels. Hierin wordt deze benadering op een eenvoudige, duidelijke wijze uitgelegd. Deze boodschap kan gebruikt worden om nog niet aangesloten gemeenten en provincies in Nederland te informeren en om in de internationale discussies steun voor de Nederlandse standpunten te genereren.

Actieve inbreng in internationale besluitvorming

Het rijk brengt de ambitie voor het internationale luchtbeleid actief in bij de voorbereiding van Europese besluitvorming en werkt actief met coalities van andere lidstaten samen om dit te realiseren. Vanuit het ministerie van IenW worden de lidstaten regelmatig benaderd om ideeën uit te wisselen en te overleggen. Voorafgaand aan Commissieoverleggen en Raadswerkgroepen zal het ministerie van IenW overleg plegen met de lidstaten die het dichtst bij het Nederlandse standpunt staan. Hierbij zet het ministerie van IenW zich in om draagvlak voor het Nederlandse standpunt te krijgen en te bekijken waar versterking van elkaars standpunten mogelijk is. De inbreng kan ook plaatsvinden via fracties en/of leden van het Europees Parlement binnen de
ruimte die daarvoor bestaat.

Schone Lucht Dialoog met de Europese Commissie

Het rijk organiseert heeft 17 en 18 februari 2021 een Schone Lucht Dialoog met de Europese Commissie georganiseerd. Met een subwerkgroep internationaal heeft het rijk bekeken hoe bestuurders van provincies en gemeenten kunnen worden betrokken bij de dialoog. Monitoring bestaat uit de evaluatie van de Schone Lucht Dialoog.

VN-ECE Verdrag LRTAP, Expert Panel on Clean Air in Cities, Taskforce Health

Het rijk bespreekt de Nederlandse aanpak in het kader van de VN-ECE Verdrag overlangeafstanden grensoverschrijdende luchtverontreiniging (LRTAP), en meer specifiek in het Expert Panel on Clean Air in Cities (EPCAC) en de Taskforce Health onder hetzelfde Verdrag. Het EPCAC heeft elk najaar een bijeenkomst. Daarbij gaat het niet alleen om input van het rijk, maar vooral ook om de input van provincies en gemeenten om tijdens deze bijeenkomst de Nederlandse aanpak uit te leggen aan andere lidstaten.

Cruciaal bij EPCAC is het illustreren van de voordelen en de noodzaak van een multilevel-governance en het opstellen en verspreiden van methoden daarvoor. Dit actiepunt is inmiddels uitgevoerd maar zal waar effectief herhaald worden. Zo zal de Nederlandse aanpak gepresenteerd worden
op de working on Strategies en Review (WGSR), het op een na hoogst orgaan in de Air Convention LRTAP.

Afstemmen Europees bronbeleid

Het rijk stemt de inzet op ambitieus Europees bronbeleid af met andere duurzaamheidsdoelen, zoals klimaatdoelen en transitieagenda’s en beleid voor verduurzaming van de landbouw en de veehouderij. De provincies en gemeenten verspreiden via hun eigen kanalen dezelfde boodschap als het rijk en treden bovendien adviserend op naar het rijk. Zo gaat de rijksoverheid een actieve bijdrage leveren aan het tot stand brengen van post Euro6/VI emissienormen door de Europese Commissie, zoals beschreven in het thema mobiliteit van deze uitvoeringsagenda.

Schonere internationale scheepvaart

Het rijk zet actief in op aanscherping van emissie-eisen voor de internationale scheepvaart in Europees en mondiaal verband via de Internationale Maritieme Organisatie (IMO). Per 1 januari 2021 is in de Noordzee en de Oostzee een stikstofemissiebeheersgebied (NECA) van kracht. Alle nieuwe
schepen die op de Noordzee varen moeten vanaf deze datum voldoen aan de nieuwe IMO normen voor NOx (Stikstofoxiden). De uitstoot van schepen kan hierdoor gaandeweg flink afnemen. Van belang daarbij is dat er voldoende toezicht is op de naleving van de regels. Ook Nederland draagt hieraan bij.

In zijn algemeenheid geldt dat Nederland de mogelijkheden ondersteunt die zich in internationale gremia voordoen om de uitstoot van luchtverontreiniging door de internationale scheepvaart te verminderen. Bijvoorbeeld beleid van de IMO om de CO2-uitstoot van schepen te verminderen. Belangrijk neveneffect is daarmee ook dat de uitstoot van luchtverontreinigende stoffen wordt verminderd. Ook in EU verband, als onderdeel van de Europese Green Deal, worden initiatieven verwacht die toezien op een transitie naar hernieuwbare brandstoffen die kunnen leiden tot minder luchtverontreiniging.

Internationale regelingen en innovatiefondsen

SLA-deelnemers verkennen de mogelijkheden om effectiever gebruik te maken van internationale regelingen en innovatiefondsen voor het versneld terugdringen van de emissies en ter ondersteuning van effectief luchtbeleid.