Uitvoeringsagenda SLA - hoogst blootgestelde gebieden en gevoelige groepen

Een gebiedsgerichte aanpak van hoogblootgestelde gebieden wordt gebaseerd op de resultaten van een analyse van bronnen en verwachte ontwikkelingen. Ook wordt er gewerkt aan een  advies gevoelige-bestemmingenbeleid en eerste verkenning naar wensen en mogelijke aanvullende initiatieven gericht op hooggevoelige groepen.

Maatregelen industrie

Voor hoogblootgestelde gebieden en gevoelige groepen zijn in het Schone Lucht Akkoord (SLA) maatregelen opgenomen. Deze zijn in de Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akoord 2021-2023 verder uitgewerkt. Veel grotere gemeenten hebben al langere tijd beleid gericht op relatief hoogblootgestelde locaties of kwetsbare bestemmingen. Bestaande initiatieven worden bij de aanpak betrokken.

Gezondheidsschade niet overal even groot

De gezondheidsschade van luchtverontreiniging is niet overal in Nederland even groot. Dat heeft verschillende oorzaken.

  • In sommige gebieden zijn de concentraties luchtvervuiling hoger dan op andere plekken.
  • Het aantal mensen dat wordt blootgesteld is met name in binnenstedelijke gebieden hoger dan in het buitengebied.
  • Sommige mensen zijn gevoeliger voor de negatieve effecten van luchtverontreiniging, zoals kinderen, ouderen en mensen met gezondheidsklachten (bijvoorbeeld longpatiënten en mensen met hart- en vaatziekten).

Stappen gebiedsgericht aanpak hoogblootgestelde locaties

Om tot een gebiedsgerichte aanpak van hoogblootgestelde locaties te komen, worden de volgende stappen doorlopen:

  1. Verkenning RIVM: Wat is een hoogblootgesteld gebied? Waarom en hoe bepalen we dat?
  2. Afspraken in uitvoeringsagenda (via Stuurgroep): Wanneer is aanvullende
    gebiedsgerichte aanpak in SLA wenselijk?
  3. Gebiedsanalyses (RIVM, in themagroep): Analyse gebieden, bronnen, blootstelling, mogelijke oplossingen
  4. Afspraken per gebied (opnemen uitvoeringsagenda en monitoring):  Samenwerking gemeenten, provincie en rijksoverheid. Wie is nodig voor  de aanpak?
  5. Initiatieven aanvullend beleid binnen eigen taken en bevoegdheden,
    samenwerking waar nodig: Uitvoering gebiedsgericht plan

Hoogblootgestelde locaties

In 2020 is het RIVM gestart met een eerste analyse van hoogblootgestelde gebieden in Nederland. Gekeken wordt naar gebieden waar de gezondheidsschade door zowel NO2 als fijnstof relatief hoog is. Ook wordt gekeken naar gebieden waar de luchtvervuiling bij bestaand beleid in 2030 nog hoger is dan de WHO-advieswaarden. Het kan gaan om binnenstedelijke gebieden met veel verkeer, gebieden met hoge blootstelling vanuit landbouw, scheepvaart, houtstook of industrie. Vaak gaat het om gebieden waar  verschillende bronnen samenkomen.

In 2021 werken SLA-deelnemers een nadere analyse van bronnen en verwachte ontwikkelingen uit. Op basis van deze analyse wordt bekeken welke aanvullende maatregelen effectief kunnen zijn en welke ontwikkelingen mogelijk een extra belasting kunnen vormen voor de luchtkwaliteit in het gebied. De kennis en ervaring van gemeenten die al langere tijd een aanvullende aanpak voor hoogblootgestelde gebieden uitvoeren, wordt hierbij betrokken en actief gedeeld.  Op basis van deze analyse maken SLA-deelnemers nadere afspraken over samenwerking bij de gebiedsgerichte aanpak in hoogblootgestelde gebieden.

Hooggevoelige groepen

In 2020 is een verkenning uitgevoerd van bestaand beleid gericht op gevoelige bestemmingen. In 2021 werken GGD Nederland, RIVM, gemeenten, provincies en rijksoverheid in samenwerking met gezondheidsorganisaties een advies uit over gevoelige-bestemmingenbeleid en mogelijk aanvullende initiatieven om negatieve gezondheidseffecten bij hooggevoelige groepen te verminderen. Daarbij worden de kennis en ervaring vanuit bestaand beleid betrokken, zoals richtlijnen voor gevoelige bestemmingen.