Uitvoeringsagenda SLA - mobiliteit

Voor het wegverkeer zet de rijksoverheid in op een verdere aanscherping van de Europese emissie-eisen voor voertuigen en een verdere verbetering van de monitoring en het toezicht in Nederland.

Inhoud

Maatregelen mobiliteit

Voor mobiliteit zijn in het Schone Lucht Akkoord (SLA) maatregelen opgenomen. Deze zijn in de Uitvoeringsagenda Schone Lucht Akkoord 2021-2023 verder uitgewerkt. Voor het wegverkeer zet de rijksoverheid in op een verdere aanscherping van de Europese emissie-eisen voor voertuigen en een verdere verbetering van de monitoring en het toezicht in Nederland.  Bijvoorbeeld met het steekproefprogramma van TNO.

Maatregelen klimaatakkoord en stikstofaanpak

Maatregelen uit het Klimaatakkoord  leveren ook een belangrijke bijdrage aan schone lucht, vooral op de langere termijn. Voorbeelden zijn elektrificatie, lokaal beleid voor het stimuleren van schone en actieve mobiliteit, nul-emissie-stadslogistiek en de werkgeversaanpak.

Vanuit de stikstofaanpak is in 2020 een forse extra impuls gekomen voor het versnellen van verduurzamingen van de transitie naar emissieloos vervoer.

Lokale maatregelen

In steden kunnen lokaal verkeer- en parkeerbeleid, het stimuleren van fietsen en schoon openbaar vervoer en de ruimtelijke inrichting aanzienlijke  emissiereducties en gezondheidswinst opleveren. Ook hebben (auto)belastingen grote invloed op de samenstelling van het wagenpark en de luchtemissies.

Gezondheidsdoelen in verkeers- en vervoersplannen en regionale mobiliteitsprogramma’s

Verkeers- en vervoersplannen en regionale mobiliteitsprogramma’s

Door gezondheidsdoelen voor schonere lucht op te nemen als (neven)doel voor verkeers- en vervoersplannen optimaliseren SLA-deelnemers de plannen op gezondheid. De nadruk ligt op grotere plannen met een mogelijk substantiële invloed op verkeersemissies en gezondheidseffecten. Dit geldt in het bijzonder voor de regionale mobiliteitsstrategieën waarin de maatregelen uit het Klimaatakkoord voor mobiliteit worden uitgewerkt.

De rijksoverheid heeft in de ‘Schets Mobiliteit naar 2040: veilig, robuust, duurzaam’ een tekst opgenomen over het Schone Lucht Akkoord (SLA). Deze tekst beschrijft de gezondheidsdoelen. Dit geldt ook voor de Nationale Omgevingsvisie.

Gezondheidseffecten bij effectstudies

De rijksoverheid voert samen met gemeenten en provincies een verkenning uit naar het beter meewegen van gezondheid in de afweging van (infrastructuur)projecten. De eerste verkenning is naar verwachting eind 2022 afgerond.

Verduurzaming eigen voertuigen en transportdiensten

Rijksoverheid, gemeenten en provincies nemen vanaf 2021 in aanbestedingen van voertuigen en transportdiensten aanbestedingseisen en gunningscriteria op, die minimaal vergelijkbaar zijn met de MVI-criteria. De rijksoverheid herijkt periodiek de MVI-criteria-tool. Voorafgaand aan het vaststellen van de MVI-criteria vindt afstemming plaats met bedrijfsleven, kennispartijen en milieu- en/of gezondheidsorganisaties.

Voertuigemissies

Nieuwe roetfiltertest

De nieuwe APK-test voor controle van roetfilters wordt vanaf 1 juli 2022 ingevoerd. De Rijksdienst Wegverkeer (RDW) is bezig met de laatste voorbereidingen. Het Nederlands Meetinstituut (NMi) heeft inmiddels 7 typen deeltjestellers goedgekeurd. De fabrikanten zijn nu in de fase van het uitleveren van deeltjestellers aan APK-bedrijven. Vooruitlopend op invoering van de nieuwe test op 1 juli 2022 zal de rijksoverheid op beperkte schaal roetfiltercontroles uitvoeren bij wegkantcontroles. Naar verwachting zullen ongeveer 100.000 dieselauto's niet voor de roetfiltertest slagen.

Op 22 maart 2022 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) aan de Tweede Kamer gerapporteerd over opties om oudere benzineauto's met een niet goed werkende driewegkatalysator op te sporen. Mogelijkheden zijn onder meer:

  • herinvoering in de APK van een zo mogelijk verbeterde emissietest voor controle van driewegkatalysatoren voor benzineauto's
  • intensivering van het markttoezicht op de verkoop van vervangingskatalysatoren voor benzineauto's

In 2022 gaat TNO verder onderzoek doen naar hoe een verbeterde APK-emissietest voor benzineauto's er precies uit zou kunnen zien. Daarbij brengt TNO in beeld welk NOx-reductie-effect hiermee gerealiseerd kan worden.

Voorkomen defecte en gemanipuleerde AdBlue-systemen

AdBlue systemen verminderen bij goed functioneren de emissie van NOx bij voertuigen. De Inspectie voor Leefomgeving en Transport (ILT) onderzoekt wat de beste manier voor handhaving is en maakt hiervoor een risicoanalyse. De belangrijkste onzekerheden in de effectschatting zitten in de effectiviteit van de handhaving en de huidige omvang van de manipulatie. ILT start in 2022 met controles.

Wet vrachtwagenheffing

Op basis van de herziene Eurovignetrichtlijn zal IenW de tarieven differentiëren naar CO2-emissie. Daarbij wordt korting gegeven aan emissieloze voertuigen.

Als de Eerste Kamer de Wet vrachtwagenheffing aanneemt, starten de betrokken uitvoerende diensten en private partijen met de realisatie van het heffingssysteem. Voor het terugsluizen van de netto-opbrengsten naar verduurzaming en innovatie van de vervoerssector wordt in deze fase het uitvoeringsplan vastgesteld. Ook voert Bureau ICT-toetsing een toets uit. De vrachtwagenheffing en de terugsluis gaan naar verwachting van start ongeveer 4 jaar na afronding van de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel. Het verwachte effect is de beperking van de uitstoot van CO2, fijnstof en NOx en de versnelde invoering van niet-fossiel rijden.

Autobelastingen

De rijksoverheid stimuleert emissievrije personenauto's tot en met 2025. Daarnaast is in het coalitieakkoord het volgende afgesproken:

  • De BPM-vrijstelling van bestelauto's voor brandstofvoertuigen wordt tot 2026 gefaseerd afgebouwd.
  • In 2030 wordt een systeem van Betalen Naar Gebruik (BNG) ingevoerd.

Het verwachte effect is de beperking van de uitstoot van fijnstof en NOx en de versnelde invoering van niet-fossiel rijden.

In 2022 worden de bijzondere regelingen in de belasting voor personenauto's en motorrijwielen (BPM) en motorrijtuigenbeslasting (MRB) geëvalueerd. Deze evaluatie neemt ook de effecten van de regelingen op de milieu- en klimaatdoelen mee.

Internationaal bronbeleid

Aanscherpen van Europese emissienormen is de effectiefste manier om de emissies in mobiliteit verder te laten dalen. De rijksoverheid zet daarom in op verdere aanscherping van de Europese emissie-eisen voor voertuigen om de uitstoot van verontreinigende stoffen door het verkeer sterk te verlagen.

Naar verwachting komt de Europese Commissie op 20 juli 2022 met het voorstel voor een nieuwe Euronorm voor personenauto’s en lichte bedrijfsvoertuigen (Euro 7) en voor de zware bedrijfsvoertuigen, zoals vrachtauto’s en bussen (Euro VII). Deze emissienorm is de opvolger van de huidige Euro 6/VI-emissienorm. Nederland heeft op 10 januari 2022 een non-paper Euro 7/VII met de Europese Commissie gedeeld. Hierin roept Nederland de Commissie op tot strengere regelgeving in het kader van Euro 7/VII. In de non-paper pleit Nederland voor:

  • het belang van een zo spoedig mogelijke introductie van een euro7/VII-norm
  • uitbreiding van praktijktesten naar alle rij-omstandigheden (all driving conditions)
  • handhaving van praktijkemissies over de levensduur van een voertuig (life time compliance) en een verdere verbetering van monitoring en toezicht
  • nieuwe emissiegrenswaarden voor momenteel niet-gereguleerde luchtverontreinigende stoffen (waaronder ammoniak)
  • 1 emissie-eis op het technisch laagst mogelijke niveau voor alle personenauto's, ongeacht de brandstof